Ít ai biết rằng, phía sau dáng vẻ trầm lặng ấy là cả một cuộc đời đã đi qua chiến tranh, mất mát và sinh tử. Ông từng là một người lính trực tiếp chiến đấu trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972 – một trong những chiến dịch khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Từ chiến hào bom đạn đến phòng thuốc yên tĩnh giữa đời thường, hành trình của lương y Phạm Xuân Nội là câu chuyện đẹp về sự tiếp nối giữa chủ nghĩa anh hùng cách mạng và y đức của người thầy thuốc Việt Nam.
 |
| Ban chấp hành Hội truyền thống chiến sỹ thành cổ quảng trị Thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2025-2030. |
Sinh năm 1954 tại Hà Nội, lương y Phạm Xuân Nội lớn lên trong một gia đình có ba đời làm Đông y gia truyền. Ngay từ thuở nhỏ, hình ảnh những thang thuốc, mùi dược liệu, những câu chuyện chữa bệnh cứu người của cha ông đã âm thầm gieo vào ông niềm say mê với y học cổ truyền. Với ông, Đông y không chỉ là một nghề, mà là một nếp sống, một đạo làm người.
Khi còn là học sinh, ông đã được gia đình truyền dạy những kiến thức nền tảng về dược tính, phương pháp bốc thuốc, bắt mạch – những vốn liếng quý giá theo ông suốt cuộc đời. Nhưng bước ngoặt lớn nhất đến khi ông tròn 17 tuổi.
Năm 1972, khi đang học phổ thông tại Trường cấp III Hà Nội A (nay là Trường THPT Việt Đức), trước tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Phạm Xuân Nội cùng hàng nghìn học sinh, sinh viên Thủ đô đã xếp bút nghiên, khoác ba lô lên đường nhập ngũ, dù chưa kịp tốt nghiệp.
Sau thời gian huấn luyện, ông được bổ sung về Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, trực tiếp tham gia chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị – nơi diễn ra cuộc giằng co khốc liệt giữa ta và địch nhằm giữ vững Thành cổ trong 81 ngày đêm lịch sử.
Đó là những ngày mà “đất trời ken dày bom đạn”, nơi mỗi mét đất đều được đánh đổi bằng máu xương. Ông đã tận mắt chứng kiến sự hy sinh của đồng đội – những người bạn cùng trang lứa, có người vừa rời ghế nhà trường, chưa kịp sống trọn tuổi thanh xuân. Những ký ức về đêm vượt sông Thạch Hãn, về tiếng gọi cầu cứu của đồng đội trong mưa pháo, về những lần bị thương, ngất lịm giữa ranh giới sống – chết… đã trở thành nỗi day dứt theo ông suốt cuộc đời.
Nhưng cũng chính trong lửa đạn ấy, ông hiểu sâu sắc giá trị của sự sống, của tình đồng đội, của trách nhiệm với con người – những điều sau này trở thành cốt lõi trong y đức của một người thầy thuốc.
Sau ngày hòa bình lập lại, mang trên mình những vết thương chiến tranh, Phạm Xuân Nội trở về đời thường. Không chọn con đường khác, ông quay lại với nghề Đông y gia truyền, con đường mà gia đình và số phận đã định sẵn.
Suốt hơn 20 năm công tác tại Thành hội Đông y Hà Nội, ông vừa hành nghề, vừa miệt mài học hỏi, nghiên cứu, tích lũy kinh nghiệm. Với ông, Đông y là lĩnh vực “dày công phu”, đòi hỏi người thầy thuốc không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải tận tâm, nhẫn nại và không ngừng tự hoàn thiện.
Năm 1997, ông chính thức mở Phòng chẩn trị Đông y Nội Lộc tại số 69B phố Lãn Ông – con phố được xem là “thủ phủ Đông y” của Hà Nội. Từ đây, ông bước vào giai đoạn cống hiến bền bỉ và lặng lẽ nhất của cuộc đời mình.
 |
| Lương y Phạm Xuân Nội – Người lính Thành cổ và hành trình cả đời giữ trọn chữ “Tâm” với nghề thuốc. |
Với lương y Phạm Xuân Nội, chữa bệnh không chỉ là kê đơn, bốc thuốc. Ông luôn dành thời gian lắng nghe người bệnh, giải thích cặn kẽ, coi họ như người thân trong gia đình. Nhiều bệnh nhân tìm đến không chỉ vì bệnh tật, mà còn để tìm sự an tâm, sẻ chia.
Đặc biệt, với những đồng đội cũ, thương binh, cựu chiến binh, phòng khám của ông không chỉ là nơi chữa bệnh mà còn là chốn gặp gỡ, hàn huyên, nhắc nhớ một thời tuổi trẻ đã gửi lại chiến trường. Không ít trường hợp được ông khám chữa bệnh và bốc thuốc hoàn toàn miễn phí – như một cách tri ân những người đã cùng ông đi qua sinh tử.
“Giúp đồng đội cũng như giúp chính người thân của mình”, ông nói giản dị. Với ông, đó không phải là việc thiện, mà là đạo lý tự nhiên của một người lính Cụ Hồ.
Không chỉ tận tâm trong chuyên môn, lương y Phạm Xuân Nội còn là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Đông y Hà Nội, tích cực tham gia các hoạt động xây dựng và phát triển Hội. Ông được Trung ương Hội Đông y Việt Nam trao tặng Kỷ niệm chương vì sự nghiệp Đông y, cùng nhiều Bằng khen, Giấy khen của Hội Đông y Thành phố Hà Nội và quận Hoàn Kiếm.
Song song với đó, ông còn đảm nhiệm vai trò Ủy viên BCH Hội Thương binh quận Hoàn Kiếm, kiêm Chánh Văn phòng Hội, tiếp tục gắn bó với công tác nghĩa tình đồng đội – mạch nguồn chưa bao giờ ngưng chảy trong con người ông.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ mùa hè đỏ lửa năm 1972, nhưng mỗi khi nhắc đến Thành cổ Quảng Trị, ánh mắt lương y Phạm Xuân Nội vẫn ánh lên niềm xúc động. Với ông, đó không chỉ là ký ức chiến tranh, mà là một phần máu thịt của cuộc đời.
Hành trình từ một chàng học sinh Hà Nội, trở thành người lính Thành cổ, rồi trở về làm thầy thuốc cứu người, là minh chứng sống động cho sự tiếp nối giữa lý tưởng cách mạng và y đức truyền thống. Ở ông, người ta thấy rõ hình ảnh của một thế hệ đã sẵn sàng hy sinh tuổi trẻ cho Tổ quốc, và khi hòa bình, lại lặng lẽ cống hiến cho cộng đồng bằng trí tuệ và trái tim.
Giữa những biến động của đời sống hiện đại, câu chuyện về lương y Phạm Xuân Nội nhắc chúng ta nhớ rằng: y đức không nằm ở những điều lớn lao, mà ở sự bền bỉ giữ trọn chữ “Tâm” suốt một đời người./.